Digitale samenleving​

Onze samenleving is gedigitaliseerd. Digitale technologieën zijn niet meer weg te denken uit de maatschappij en diensten worden steeds meer met elkaar verbonden. Dat geldt ook voor de interactie die inwoners en ondernemers met de overheid hebben. Digitaal zaken doen is de norm. Tegelijkertijd moeten bij de digitalisering binnen de overheid publieke waarden als privacy, informatiebeveiliging, transparantie, rechtsstatelijkheid en inclusie worden beschermd. Wij adviseren de overheid binnen alle bestuurslagen op vraagstukken binnen de voortschrijdende digitale samenleving. We onderscheiden daarbij twee werkgebieden waarop we actief zijn: digitale dienstverlening en de open transparante overheid.

Werkgebieden en expertise

De samenleving verwacht bij overheidsdienstverlening hetzelfde gemak als bij online shoppen. Van belastingaangifte tot bouwvergunning, het kan allemaal online. En deze ontwikkeling gaat door. Een voorbeeld is de ontwikkeling van een digitale wallet om meer regie over je digitale identiteit te voeren.

Dit levert nieuwe vraagstukken op. Hoe zorg je ervoor dat iedereen kan blijven meedoen? PBLQ is een voorloper in het aanmoedigen van inclusieve digitale dienstverlening, waar niet het aanbod, maar de burger centraal staat. Naar schatting zijn er ongeveer 2,5 miljoen Nederlanders niet vaardig genoeg om overheidsdiensten digitaal af te nemen. Wij helpen de overheid bij het realiseren van inclusievere digitale bereikbaarheid.

Een belangrijke voorwaarde is een open en transparante overheid. Met de invoering van de Wet open overheid (Woo) en door het toeslagenschandaal staat de informatiehuishouding van de overheid steeds meer in de belangstelling. Transparantie in combinatie met de enorme toename van digitale informatie stelt de overheid voor grote uitdagingen. Dit vergt een nieuwe manier van werken, inzet van technologie, maar vooral ambtelijk vakmanschap en een andere houding naar openbaarheid.

Marc met een telefoon in zijn hand voor PBLQ

Onze aanpak

PBLQ heeft uitgebreide expertise en een brede kijk op digitale dienstverlening. We doen regelmatig onderzoek en geven advies over de vormgeving van klantgerichte digitale dienstverlening met veel aandacht voor toegankelijkheid en inclusiviteit. We hanteren beproefde methodieken als klantreizen en herontwerpsessies om na te gaan of het voor de burger makkelijker kan. Dit zorgt voor energie binnen organisaties door de mogelijkheid om de dienstverlening naar burgers fundamenteel te verbeteren.

Daarnaast zijn we al jaren betrokken bij opdrachten rondom informatiehuishouding en open overheid, bijvoorbeeld door implementatietrajecten, kosten-batenanalyses en implementatietoeten. Ook hebben we een ruime ervaring met vraagstukken op het gebied van digitale archivering en informatiebeheer. Daarmee helpen we overheden bij strategische- en operationele vraagstukken op basis van een integrale en veranderkundige aanpak. Dat doen we hands-on, in vertrouwde samenwerking met onze opdrachtgevers, met oog voor hun specifieke situatie en door te kijken naar wat nodig en praktisch haalbaar is.

Onze klanten

Van gemeenten, waterschappen, provincies tot aan grote uitvoeringsorganisaties en departementen: wij werken voor de gehele overheid aan vraagstukken in de digitale samenleving. Zo onderzochten we voor een 100.000+ gemeente de gebruiksvriendelijkheid van complexe vormen van dienstverlening. Voor het IPO deden we onderzoek naar de realisatie van hun ambities met digitale dienstverlening. Over de implementatie van de Woo gaven we advies aan de gemeenten Rotterdam en Amsterdam. Tot slot werken we ook regelmatig voor Binnenlandse Zaken als regievoerend departement op het digitaliseringsdossier. Zo deden we onder andere onderzoek naar de effectiviteit van het invoeren van een domeinnaambeleid voor overheidsorganisaties.

Twee werknemers van PBLQ lopen het stadhuis binnen voor een opdracht over digitale samenleving

Opdrachten

Cybersecurity binnen de hoger onderwijsketen

Cybersecurity is voor hogescholen en universiteiten een zeer belangrijk onderwerp. Na de hack van de Universiteit Maastricht is duidelijk geworden dat goede cybersecurity een voorwaarde is voor de continuïteit van het onderwijs. Het besef groeit dat cybersecurity niet alleen een technisch, maar minstens zozeer een maatschappelijk vraagstuk is. Onderwijsinstellingen werken in toenemende mate samen in een keten waarin ze onderling informatie uitwisselen, bijvoorbeeld bij aanmelden en inschrijven. Deze verwevenheid zorgt voor een nieuwe dimensie bij het regelen van cybersecurity, namelijk organisatie en samenwerking in de keten. PBLQ heeft hieraan gewerkt door (1) het uitvoeren van een risicoanalyse en (2) het organiseren van een bestuurlijke tafel.

E-Government training voor overheden in het Midden-Oosten en Noord-Afrika

Samen met The Hague Academy for Local Governance voert PBLQ een E-Government training uit voor ambtenaren in het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Per uitvoering selecteren wij 25 deelnemers uit deze landen die samen het programma doorlopen. Zo leren de deelnemers niet alleen van de Nederlandse aanpak en good practices, maar ook van elkaars aanpak in de regio.

Verkenning naar AI in het mbo

PBLQ heeft in 2023 voor het ministerie van OCW een verkenning uitgevoerd naar de toepassing van Artificiële Intelligentie (AI) in het Mbo. Bij de verkenning is in kaart gebracht hoe binnen mbo-onderwijsinstellingen AI wordt gebruikt en welke verwachtingen er bestaan over toekomstige toepassingen. Daarbij heeft de nadruk gelegen op de publieke en onderwijswaarden die door AI worden geraakt en hoe het ministerie van OCW hier vanuit een beleidsrol zich toe kan verhouden. Na het verschijnen van de verkenning is nog een netwerkbijeenkomst georganiseerd om het vervolggesprek met professionals in de sector over het onderwerp met te voeren.

Evaluatie landelijke aanpak adreskwaliteit

PBLQ voerde voor het ministerie van BZK een evaluatie uit naar de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA). LAA is een overheidsbrede samenwerking om incorrecte adresgegevens in de BRP te identificeren en te wijzigen. Door centraal informatie te delen ontwikkelen de samenwerkende partijen signalen van mogelijk onjuiste adresgegevens. Deze signalen worden door gemeenten, als bijhouder van de BRP, onderzocht door het afleggen van een huisbezoek. Tijdens het huisbezoek wordt duidelijk of de feitelijke bewoning overeenkomt met de adresregistratie. Tijdens de evaluatie hebben we de hele werking van LAA onder de loep genomen en gekeken of de doelstellingen van de aanpak (rechtmatig) worden gehaald. (bron foto: ICTU)

De rol van open standaarden in aanbestedingen

Open standaarden zijn een belangrijke pijler van het digitaliseringsbeleid van de overheid. Standaarden zorgen ervoor dat gegevens tussen ICT-systemen makkelijk kunnen worden uitgewisseld. Het open karakter zorgt ervoor dat iedereen de standaard kan gebruiken en dat een overheid geen afhankelijkheidsrelatie opbouwt bij een specifieke leverancier. Het is daarom de moeite waard om te onderzoeken hoeveel aandacht open standaarden krijgen bij de aanbesteding van ICT-projecten – in dit geval bij decentrale overheden. Wat gaat er goed, en wat kan beter?

Woo-review Gemeente Amsterdam  

De inwerkingtreding van de Wet open overheid (Woo) betekent dat overheden verplicht worden werk te maken van het actief openbaar maken van informatie. De Gemeente Amsterdam heeft een ambitieus Plan van Aanpak ontwikkeld om hier aan te voldoen.

Kansen voor transparantie met de Woo

De gemeente Rotterdam wil het vertrouwen in de overheid vergroten door de burger meer bij het openbaar bestuur te betrekken en participatiemogelijkheden te vergroten. Een voorwaarde daarbij is het verbeteren van de informatiepositie van de burger zodat die kan meedenken en meebeslissen bij de uitvoering van gemeentelijke taken. Het voldoen aan de Wet open overheid is een eerste aanzet, maar de gemeente vraagt zich af of een stap verder mogelijk is.

Uniforme domeinnaam voor de overheid

Het kabinet wil in 2025 een uniforme domeinnaam voor de overheid lanceren. Het doel is dat overheidswebsites voor burgers beter herkenbaar worden. Aan PBLQ is gevraagd een onderzoek uit te voeren hoe in het buitenland wordt gewerkt met speciale domeinnamen voor de overheid.

Toetsingskader Inclusieve Dienstverlening

Rond de 2,5 miljoen Nederlanders vinden het moeilijk om te werken met digitale apparaten, zoals een computer, smartphone of tablet. De overheid wil ervoor zorgen dat iedereen in de digitale samenleving kan meedoen. Om hieraan bij te dragen werkt PBLQ aan het Toetsingskader Inclusieve Dienstverlening. Voor de gemeente Amsterdam is een eerste Proof of Concept van een toetsingskader gemaakt, dat inmiddels in een project van Gebruiker Centraal verder wordt uitgewerkt.

Digitale dienstverlening Interprovinciaal Overleg (IPO)

Voor het Interprovinciaal Overleg (IPO) heeft PBLQ in een nulmeting het huidige dienstverleningsniveau van alle provincies ten opzichte van de provinciale visie op e-dienstverlening in kaart gebracht. De nulmeting laat zien hoe ver provincies zijn met het behalen van de streefdoelen uit de gemeenschappelijke visie en biedt handelingsperspectief in de vorm van adviezen voor de korte en langere termijn.

Strategie digitale infrastructuur Rotterdam

Rotterdam heeft hoge ambities voor de digitale toekomst van de stad. In een tweetal opeenvolgende opdrachten heeft PBLQ voor en met de gemeente Rotterdam onderzocht welke technologische (‘smart’) ontwikkelingen op de stad Rotterdam afkomen en wat die betekenen voor de samenwerkingen in de stad, voor hoogwaardige dataverbindingen (glasvezel en 5G) die nodig zijn om die ontwikkelingen te faciliteren en voor de rol die de gemeente daarbij kan spelen.

Rekenkameronderzoek Complexe Dienstverlening

Aanleiding voor dit project waren bezuinigingen die binnen de gemeente hadden plaatsgevonden. Hierop vroeg de gemeenteraad zich af of dit effect had op de dienstverlening; hoe klantvriendelijk is de gemeente eigenlijk voor een burger die in financiële problemen zit, een onderneming gaat starten of passende jeugdzorg zoekt? Zo ontstond de behoefte naar een kwalitatief onderzoek naar complexe dienstverlening. De rekenkamercommissie liet een onderzoek uitvoeren door PBLQ, die door middel van interviews, documentatiestudie en raadsbijeenkomsten inzicht creëerde in het vraagstuk. Na afloop blikken we terug met de rekenkamervoorzitter.

Project ICT-inrichting Kunstmuseum

Een goede ICT-dienstverlening wordt voor het Kunstmuseum steeds belangrijker. Variërend van het gebruik van een museum-app, een bezoekersregistratiesysteem tot en met de algemene kantoorautomatisering, ICT is onmisbaar voor het dagelijkse werk van het museum. En de verwachting is dat de komende jaren de vraag naar ICT-ondersteuning alleen maar zal toenemen. De centrale vraag hierbinnen is hoe het museum, rekening houdend met de diverse wensen en behoeften van gebruikers, op een duurzame manier invulling kan geven aan hun eigen ICT-inrichting. Het gaat dan bijvoorbeeld over vraagstukken rondom inzet van personele capaciteit, het al dan niet uitbesteden van ICT-dienstverlening en de vitaliteit van de infrastructuur. PBLQ voerde op basis van deze vraagstukken een onafhankelijke doorlichting uit op de huidige ICT en de mate waarin deze kan voldoen aan toekomstige behoeften van de organisatie.
Previous
Next

Neem contact op met

Jinne Samsom